phương pháp học, hiểu & ỨNG DụNG
PHậT PHÁP VàO SINH HOạT Gia Đ́nh Phật Tử.
A.- HƯỚNG DẫN:
- Mục đích Gia Đ́nh Phật Tử là: "Đào tạo Thanh Thiếu Đồng Niên thành Phật Tử
Chân Chánh và góp phần xây dựng xă hội theo tinh thần Phật Giáo".
- Theo "tinh thần Phật giáo" th́ phải dựa vào giáo lư đạo Phật (Phật Pháp).
Vậy, Cốt lơi của Giáo Lư Đạo Phật là ǵ? và, Giáo Lư Đạo Phật phải được Học,
Hiểu và Ứng Dụng vào cuốc sống, cũng như sinh họat của Gia Đ́nh Phật Tử phải
như thế nào? Đây là điều chúng ta cần phân tích để t́m hiểu thấu Đạo.
B.- NỘI DUNG:
I.- Phương Pháp Học & Hiểu Phật Pháp:
Trước hết, chúng ta biết rơ - ngay cả ở ngoài đời, môn học nào cũng có
phương pháp học của riêng nó... Huống hồ là với Đạo Phật, mà Phật Pháp là
môn học Giác Ngộ, nên phải có ngọn đuốc của trí huệ soi sáng, để giúp chúng
ta có thể thấy được mọi sự thật ở chung quanh. Chính v́ vậy, để có kết quả
cao nhất trong việc Học Phật Pháp, chúng ta cần thực hành ba môn Huệ Học, đó
là: Văn huệ, Tư huệ, và Tu huệ.
Thế Nào Là Văn Huệ?
Văn là nghe, do nghe giáo lư Phật pháp, nên trí huệ mở sáng, gọi là Văn huệ.
Chúng ta nghe Phật pháp qua lời giảng dạy của chư tăng, của thiện hữu tri
thức đă tu học trước ta. Những lời giảng dạy ấy xuất phát từ kinh điển của
Phật, trong đó chứa toàn lời chơn chánh, chỉ bày mọi sự thật cho chúng sinh.
Càng nghe trí tuệ chúng ta càng sáng. Hoặc chúng ta trực tiếp đọc kinh sách
Phật, khiến mở mang trí huệ cũng thuộc Văn huệ. Chịu khó nghe giảng dạy,
chịu khó nghiên cứu kinh sách Phật, đó là người biết từ cửa Văn huệ tiến
thẳng vào ngôi nhà Phật.
Vậy, Văn Huệ là: nghe, đọc những ǵ cần hiểu biết với tinh thần phân tích,
với sự nhận định sáng suốt.
Thế Nào Là Tư Huệ?
Tư là suy xét phán đoán, do suy xét phán đoán những lời dạy trong Phật pháp,
trí huệ càng tăng trưởng. Chúng ta được nghe lời chỉ dạy của thầy bạn, dẫn
từ trong kinh Phật ra, song nghe liền là chưa đủ tư cách học Phật. Buộc
chúng ta phải dùng trí phán đoán xem đúng hay sai, nếu quả thật đúng, từ đó
chúng ta mới tin. Có thế, mới thực hành đúng câu "các người phải tự thắp
đuốc lên mà đi, thắp đuốc lên với chánh pháp", trong kinh Pháp Cú. Chúng ta
muốn mở mang trí huệ, song tự ḿnh làm sao mở được, phải mồi ngọn đuốc trí
huệ của ḿnh với ngọn đuốc chánh pháp của Phật, trí huệ mới phát sáng.
Vậy, Tư Huệ là: suy nghiệm, thí nghiệm những ǵ đă hiểu biết, để có một sự
hiểu biết đích xác hơn.
Thế Nào Là Tu Huệ?
Sau khi phán xét lời Phật dạy là đúng, chúng ta đem áp dụng trong cuộc sống
hằng ngày của ḿnh khiến chánh lư càng bày hiện sáng tỏ, là tu huệ. Ví như,
đă biết rơ "Tất cả thế gian là vô thường", chúng ta ứng dụng sự vô thường
vào đời sống của ḿnh.
Vậy, Tu Huệ là: thực nghiệm, áp dụng những điều hiểu biết trong cuôc sống.
Tóm lại: Văn huệ, Tư huệ rất cần thiết, song Tu huệ lại càng quan trọng hơn.
Nếu có văn huệ, tư huệ mà thiếu tu huệ th́ chỉ là huệ rỗng, không lợi ích
thiết thực cho đời sống con người. Nhờ tu huệ mới thẩm định được giá trị văn,
tư ở trên và giúp cho văn, tư được kết quả viên măn.
Ba môn Huệ học này hoàn toàn thích hợp với tinh thần khoa học hiện nay. Bất
luận môn học nào, trước tiên học lư thuyết, kế phê b́nh lư thuyết, sau thí
nghiệm hay thực hành lư thuyết. Lư thuyết tức văn huệ, phê b́nh tức tư huệ,
thí nghiệm tức tu huệ. Có như vậy môn học mới tiến bộ và phát minh những
điều mới lạ.
Tuy nhiên, về mục tiêu chính yếu Phật học vẫn khác khoa học. Khoa học cốt
phát minh mọi sự thật của ngoại giới, chinh phục giành quyền làm chủ thiên
nhiên, bắt thiên nhiên làm theo ư muốn con người, để tạo vật chất dồi dào
sung túc cho nhơn loại. Phật học xoay lại ngự trị bản thân ḿnh, gạn lọc đào
thải những tâm thức nhơ xấu, kiến tạo một tâm hồn trong sáng an vui tự tại.
Bởi khoa học gây tạo điều kiện vật chất dồi dào, nên con người dễ tranh đua
giành giật ḱnh chống lẫn nhau, Phật học cốt xây dựng tâm hồn trong sáng,
nên người biết tu theo, ḷng sẽ mở rộng thương yêu bảo bọc lẫn nhau.
V́ thế, ba môn huệ học đều đặt căn cứ trên nguyên tắc "xem lại chính ḿnh".
Nắm vững nguyên tắc này, đọc kinh sách Phật, chúng ta nhận định phán xét
không bị sai lẫn.
II. CỐT LơI CỦA GIÁO LƯ ĐạO PHậT (PHậT PHÁP)
Bây giờ, người Huynh Trưởng cần nắm vững cốt lơi của giáo lư đạo Phật. Thật
ra, giáo lư đạo Phật vừa rất cao siêu, vi diệu, lại vừa rộng bát ngát, mênh
mông (tám vạn bốn ngàn pháp môn) mà rút ra vài nét cốt lơi th́ thật là khó
tŕnh bày. Vấn đề nào cũng có thể gọi là cốt lơi. Chúng ta chỉ tạm nêu ra
một vài nét như sau:
1.- Nhận rơ nguyên nhân của khổ đau là VÔ MINH, v́ VÔ MINH che lấp chơn tâm.
muốn thoát khỏi khổ đau phải phá vô minh để chơn tâm thể hiện trở về với bản
tánh thanh tịnh của ḿnh. Chính v́ Vô Minh nên tạo nghiệp ác, chồng chất,
đưa đẩy ta đến khổ đau.
2.- Tất cả mọi khổ đau hay sung sướng của kiếp người đều do nghiệp lực của
chúng ta. Tạo nghiệp thiện ta sẽ được an vui, tạo nghiệp ác ta phải chịu đau
khổ. Cuộc đời chúng ta do chính chúng ta tạo lấy, không có đấng tối cao nào
ban ơn, giáng họa.
3.- Những chủng tử thiện ác hàng ngày đều huân tập trong A lại gia thức của
chúng ta. Vậy chúng ta huân tập nhiều chủng tử thiện, phát triển chủng tử
thiện để trừ bỏ chủng tử ác, từ đó con người trở nên hiền thiện. Phương pháp
huân tập là phương pháp đặc biệt trong Phật giáo để tích lũy chủng tử thiện.
4.- Mọi vấn đề, sự việc đều có Tánh ,Tướng, Dụng:
- Tánh: tức là bản chất, tự tánh.
- Tướng: h́nh thức thể hiện tự tánh (có h́nh thức chiếm vị trí trong không
gian)
- Dụng: vận dụng cái Tướng để đi đến cái Tánh.
III.- PHậT PHÁP CẦN ĐƯợC ĐI VàO SINH HọAT GĐPT NHƯ THẾ NàO.
1.- Về tổ chức: GĐPT là một tổ chức thanh thiếu nhi không chỉ v́ để phù hợp
giáo dục trên tâm sinh lư mà c̣n dựa vào giáo pháp của đức Như Lai. Đức Như
Lai đă thấy được lứa tuổi thiếu nhi là vườn hoa ươm tốt nhất các hạt giống (chủng
tử) tốt lành.
* Những ngày Thái tử Tất Đạt Đa từ giả tu khổ hạnh để tự ḿnh t́m ra chân lư
bằng con đường thiền định, th́ chính những đứa bé trong lứa tuổi thiếu niên
này đă hỗ trợ ngài . Trong đó:
- Sujata (Tu Xà Đa ) là bé gái 13 tuổi đă dâng sữa cho Ngài , khi Ngài bị
ngất xỉu v́ tu khổ hạnh quá lâu ngày .
- Svastica (Va Thi Ca) 11 tuổi cúng dường cỏ mềm cho thái tử làm nệm.
* Hàng ngày các em bé ở làng cạnh b́a rừng dâng thức ăn cúng dường Ngài và
nghe Ngài dạy dỗ.
* Ngay những ngày đầu khi Thành đạo, Đức Phật đă ở lại đây một tuần lễ để
giáo hóa cho các em, thường là những chuyện tiền thân (của bản thân Ngài)
một số mẫu chuyện đạo và dạy cho các em phương pháp tĩnh giác.
* Từ đó Đức Phật thấy được phần lớn các em bé chăn trâu thất học cũng lănh
hi được giáo pháp của Ngài, nếu biết cách tŕnh bày cho phù hợp với tŕnh đ
tiếp thu của chúng .
* Tổ chức Gia Đ́nh Phật Tử cũng căn cứ vào TÁNH, TƯỚNG, DụNG:
- TÁNH: mục đích rốt ráo của Gia Đ́nh Phật Tử là đưa các em về với tự tánh
thanh tịnh , xây dựng nền tảng Tam Bảo và phát triển 5 hạnh của người phật
tử .
- TƯỚNG: là huy hiệu hoa sen là chiếc áo lam (giải thích lần lượt).
- DụNG: cái " tướng " ấy nhắc nhở các em không làm điều trái ác, không uống
rượu, không đánh bạc .... Từ đó phát triển về hạnh lành .
2 . Các bộ môn sinh họat trong Gia Đ́nh Phật Tử:
Các em trong Gia Đ́nh Phật Tử không chỉ học giáo lư mà c̣n có cả hoạt đng
thanh niên, văn nghệ, tṛ chơi... những bộ môn đó cũng là ứng dụng ngũ minh
pháp, trong Phật giáo (nghiên cứu thêm bài Ngũ minh pháp) gồm có Nội Minh,
Nhân Minh, Công Xảo Minh, Y Phương Minh, Thanh Minh .
Giáo lư tức là Nội Minh, Hoạt động Thanh niên (Gút , Morse, Dấu đi đường Ẩ)
tức là Công xảo minh, cứu thương tức là Y phương minh, Văn nghệ (ca hát, hi
họa, báo chí ...) tức là Thanh minh. Các Huynh trưởng c̣n được đào luyện
phương pháp truyền đạt một bài giáo lư có hệ thống mạch lạc, lập luận vững
vàng th́ đó là Nhân minh.
Tṛ chơi là phương tiện để thể hiện chủng tử. Lấy ǵ làm duyên giúp chủng tử
thể hiện? Đó phải là tṛ chơi. Qua tṛ chơi em nào lanh lẹ, em nào rụt rè,
nhút nhác, em nào can đảm, em nào thật thà, em nào dối trá thể hiện ngay và
từ đó người Huynh Trưởng mới biết rơ để uốn nắn , dạy dỗ các em .
3.- Về cấu trúc chương tŕnh:
Chương tŕnh tu học của Đoàn sinh cũng như của Huynh trưởng đều chia làm
từng bậc .
* Đoàn sinh:
- Ngành oanh: Sơ Sinh, Mắt Mở, Cánh Mềm, Chân Cứng, Tung Bay.
- Ngành thiếu: Hướng Thiện, Sơ Thiện, Trung Thiện, Chánh Thiện.
- Ngành thanh: Bậc Ḥa , Bậc Trực .
* Huynh trưởng:
- Chương tŕnh trường kỳ: Kiên, Tŕ, Định, Lực .
- Chương tŕnh đoản kỳ: Các Trại Lc uyển, A Dục, Huyền Trang, Vạn Hạnh.
Đó là dựa vào tinh thần phẩm "Hóa thành dụ" trong kinh Pháp Hoa . Trên quảng
đường dài, hành giả đă mệt mỏi... Đức phật hóa ra một số thành để hành giả
dừng chân lại, nhưng sự thật chưa phải là đă đến đích, nghỉ ngơi rồi lại
tiếp tục lên đường, đến hóa thành thứ hai, thứ ba, những phẩm bậc Thanh văn,
Duyên giác... cũng là những hóa thành.
Cũng như thế , trong công cuộc tu học của người phật tử cũng phải có từng
chặn đường .
4.- Về phương pháp:
Phương pháp giáo dục Đoàn sinh qua các bộ môn sinh họat cũng chủ yếu là
phương pháp Huân tập, phương pháp đặc biệt nhất trong Phật giáo (sẽ được học
bài " Huân tập trong giáo dục Gia Đ́nh Phật Tử" ở Trại Lộc Uyển, và triển
khai đầy đủ hơn ở bài "Tinh thần Phật Giáo, Mục Đích và Phương Pháp Giáo Dục
trong GĐPT" ở Trại A Dục)
5.- Nghệ thuật vận dụng:
Giáo lư đạo Phật cần được ứng dụng vào sinh hoạt Gia Đ́nh Phật Tử bằng mọi
ngơ ngách, bằng mọi phương tiện nhưng người Huynh trưởng cần phải biết khéo
léo vận dụng, đúng hơn cần phải có nghệ thuật vận dụng, phải vận dụng như
thế nào cho nhuần nhuyễn, tự nhiên. Đă là nghệ thuật th́ không có quy tắc
nhất định, tùy theo kinh nghiệm của mỗi người, tùy theo khả năng và "tay
nghề" của mỗi người. Tuy nhiên, chúng tôi cũng đề ra với anh chị Huynh
Trưởng một vài điểm sau đây:
a./- Phật pháp: Có lẽ cũng có một số anh chị Huynh trưởng ngạc nhiên cho
rằng: Đă là "Phật pháp" mà c̣n vận dụng Phật pháp là thế nào? Vâng, chúng ta
phải vận dụng phương pháp huân tập như thế nào trong mỗi bài học, v́ mỗi bài
giáo lư đều có nội dung khác nhau, đều có một tính chất khác nhau và tùy
tŕnh độ tiếp thu của mỗi lứa tuổi nữa. Phải làm sao cho bài giảng linh động
(chứ không làm theo khuôn mẫu "từ chương") mới khắc sâu vào kư ức của các em.
Đối với Oanh vũ nên tŕnh bày bài học dưới dạng những mẫu chuyện kết hợp với
du ngọan, tham quan.
b./- Họat Động Thanh Niên: Giờ học Hoạt Động Thanh Niên cần được diễn ra
trong khung cảnh thiên nhiên, đưa các em vào với thực tế. Học một cái gút,
chẳng hạn gút "kẻ chài" (nối dây, dành cho dây tṛn, ngâm dưới nước) không
chỉ có việc tŕnh diễn hai đầu của sợi dây gút trên tay người Huynh trưởng
mà phải thực sự có một dây gàu ngắn, không đủ cho gàu xuống đến tới nước để
múc nước , cần nối thêm một đoạn nữa . Cốt yếu là mỗi điều truyền đạt phải
làm sao các em thấy rơ tinh thần từ bi và thật sự được thể hiện trong cuc
sống hàng ngày. Học một gút "Kẻ chài" để giúp người khác nối được hai sợi
dây một cách đảm bảo, khi ngâm trong nước gút ấy không bị bung ra. Học gút "ghế
đơn" để cứu người dưới giếng và ngay cả cứu lấy ḿnh khi bị lâm nạn. T́m một
hố sâu, một Oanh vũ ở dưới đó, các em trong đi Sen Vàng phải t́m cách bằng
sợi dây gút của ḿnh cứu em Oanh Vũ đó lên.
Cho đến một dấu đi đường, một hiệu lệnh Morse cũng đều thế (đưa ra những
trường hợp dùng Morse để truyền những tin tức cho bạn khi bị lâm nguy trong
thời biến loạn, dùng Morse để gọi cấp cứu S.O.S...)
c./- Tṛ chơi: Tất cả các tṛ chơi đều phải được "Phật hóa". Ví dụ: Tṛ chơi
"mèo đuổi chuột" dùng cho Gia Đ́nh Phật Tử th́ không thích hợp, v́ đi ngược
với tính chất Từ bi. Nhưng cũng tṛ chơi đó, ta đổi lại cái tên: "mẹ theo
con". Mèo con khi biết chạy, biết nhảy, bao giờ cũng chạy nhảy cùng nhà,
luồn qua ngơ ngách này, ngơ ngách khác mèo mẹ bao giờ cũng thương con, luôn
luôn để con chạy nhảy nhưng đồng thời phải canh chừng, chạy theo bắt giữ lại
kẻo sợ con chạy quá mệt hay bị té ngă (trong khi em làm mèo con - thay v́
đuổi chuột - chạy luồn qua các ngơ ngách - ṿng tṛn của Đoàn sinh - th́
Đoàn sinh đưa chân gạt nhẹ cho em làm mèo con té. Nếu mèo mẹ không nắm được
mèo con trước khi mèo con bị gạt té th́ mèo mẹ chưa đủ khả năng trông con -
bị thua cuộc chơi hoặc mèo con đă trở về vị trí cũ mà mèo mẹ không nắm được
th́ cũng thua vậy).
Tṛ chơi "Bắn Hàng", ta biến thành tṛ chơi "Bắn Ố Báo" (Khi người thợ săn
sắp bắn con nai, ta báo hiệu đuổi cho nai chạy thoát).Thay v́ người dang hai
tay hô "hàng" th́ ta lại đưa hai tay lên, thêm một cái dậm chân và miệng hô
"xịt" (tức là đuổi cho nai chạy thoát).
Tṛ chơi "Hoa tàn" thay v́ chọn hoa lan, cúc, thọ... ta lại chọn tên hoa "từ
bi", hoa "giải thoát", hoa trí tuệ"...
Ta cũng có thể cho tṛ chơi theo chủ đề Phật pháp, vừa học. Ví dụ: vừa học
bài "luân hồi", ta cho tṛ chơi "luân hồi", vừa học bài "vô thường", ta cho
tṛ chơi "hoa tàn", vừa học bài "từ bi" ta cho tṛ chơi "người mù dẫn người
què".
Ta cũng có thể đưa ra những tṛ chơi ở nhà trường vào sinh hoạt Gia Đ́nh
Phật Tử nhưng phải lựa chọn và Phật hóa (Hiện nay có những tṛ chơi không
thể đưa vào sinh hoạt Gia Đ́nh Phật Tử được, v́ không phù hợp với tinh thần
Gia Đ́nh Phậ Tử hoặc không mang nội dung ǵ có chút nào Phật giáo. Chẳng hạn
như tṛ chơi:"Ngắm sao" , hát:"..ngôi sao xanh kia chính là anh, ngôi sao
hồng chính là chị đây..." (một nam một nữ cầm tay nhau nhảy quanh ṿng).
d/. Bài Hát: Bài hát cũng phải chỉ hát những bài hát của Gia Đ́nh Phật Tử
hoặc những bài hát Phật giáo mới phổ biến gần đây, nếu muốn đưa thêm một số
bài hát vào th́ phải cân nhắc thật kỹ lưỡng, chỉ chọn các bài hát có nội
dung phù hợp với giáo lư như ca ngợi chữ hiếu, ca ngợi t́nh mẹ, ca ngợi việc
chăm chỉ học hành... (Bài hát Gia Đ́nh Phật Tử có nhiều lắm, Huynh trưởng
phải chịu khó sưu tầm).
e/. Các bộ môn văn nghệ khác: Chưa hết đâu, sinh họat Gia Đ́nh Phật Tử c̣n
có văn nghệ lửa trại, văn nghệ tŕnh diễn sân khấu. Nữ công gia chánh, báo
chí... (Hiện giờ th́ những bộ môn này c̣n hạn chế). Bất cứ phân môn nào
trong toàn b sinh hoạt Gia Đ́nh Phật Tử cũng ứng dụng cho được giáo lư vào.
Kỳ thi nữ công gia chánh trong ngày hạnh của một Gia Đ́nh Phật Tử trước đây,
ở mục "cắm hoa" cũng đă có những b́nh hoa, đĩa hoa đc đáo, mang chủ đề "Tam
Thế Phật", "con số 5" (5 hạnh, 5 giới, 5 điều luật), "Lục Ḥa".
C/. KẾT LUậN:
Qua phân tích trên, hàng HT chúng ta đă thấy rơ được rằng: Mọi bộ môn trong
sinh hoạt GĐPT đều là phương tiện để đưa giáo lư đạo Phật vào tâm hồn trẻ.
Người HT chúng ta cũng đă thấy rơ đạo lư ấy từ xưa được ứng dụng như thế nào?
Bây giờ là việc của chúng ta, việc của những người anh, người chị đang chăm
sóc vun xới cho những tâm hồn đó. Chúng ta nhận rơ để rồi cố gắng nhiều hơn
nữa trong việc trau dồi "tay nghề" của ḿnh và làm cho mỗi ngày mỗi điêu
luyện thêm cái "nghệ thuật" vận dụng giáo lư trong tất cả những môn, trong
tất cả những khung cảnh sinh họat. Điều này nếu chúng ta thông suốt tức là
chúng ta đă hoàn thành một cách tốt đẹp sứ mạng giáo dục tuổi trẻ của chúng
ta ./-
|
