T́m hiểu về Bánh Xe Pháp Luân
Cư Sĩ Minh Tâm
(bài trích từ báo Nguồn Đạo số 70 - Tết Đinh Hợi – tháng 2 năm 2007)
Chúng ta kính thờ Phật là tưởng nhớ những công hạnh của Ngài, biết ơn những
lời dạy của Ngài đă đưa đường chỉ lối cho chúng sanh đi theo con đường chân
chính dẫn đến Giác Ngộ và Giải Thoát. Chúng ta kính thờ Phật là v́ quư trọng
những lời dạy của Ngài, được gọi là tướng của Pháp; biểu tượng là Bánh Xe
Pháp hoặc là "Pháp Luân”.
Có người cho rằng bánh xe tượng trưng cho Luân Hồi, e rằng không đúng với ư
nghĩa tiến tu đi lên; bánh xe Pháp (Pháp Luân) có nhiều ư nghĩa cao siêu hơn:
1. Bánh xe Pháp chuyển động không ngừng, giáo lư của Đức Phật phát triển
không ngừng, hợp thời, hợp cơ, hợp lư, nhưng công năng vẫn là di chuyển, đưa
chúng sanh từ tối đến sáng, từ khổ đến vui, từ thấp lên cao, từ vô minh đến
Giác Ngộ, từ địa ngục tới Niết-Bàn.
2. Bánh xe Pháp lan tới đâu th́ cỏ gai, sỏi đá bị nghiền nát tới đó, mê lầm
phiền năo cũng bị dẹp tan.
3. Bánh xe Pháp chỉ tiến thẳng lên phía trước, không bao giờ thoái lui.
Bài Pháp đầu tiên của Đức Phật Thích Ca giảng tại vườn Lộc-Uyển cho bốn anh
em ông Kiều-Trần-Như, nói về Tứ Diệu Đế, được gọi là Phật chuyển bánh xe
Pháp lần thứ nhất (đệ nhất chuyển Pháp Luân).
Bánh xe Pháp được vẽ h́nh tṛn trong có 6, 8 hoặc 12 gọng. Con số 12 tượng
trưng cho “Mười Hai Nhân Duyên”, con số 8 tượng trưng cho “Bát Chánh Đạo”,
con số 6 tượng trưng cho "Lục Đạo" . Có lẽ v́ kỹ thuật và mỹ thuật nên h́nh
bánh xe có 8 gọng được vẽ nhiều và phổ biến hơn. Nhờ thực hành “Bát Chánh
Đạo” mà chúng sanh tiến về nẻo Giác, cũng như nhờ bánh xe mà người lữ hành
di chuyển tới mục đích.
Các họa sĩ c̣n vẽ bánh xe Pháp đặt trên hoa sen là tượng trưng cho Phật Pháp
thanh tịnh như hoa sen mọc trong bùn vươn lên khỏi bùn mà không hôi tanh mùi
bùn. Phật Pháp đưa người tu từ chỗ ô nhiễm tới nơi thanh khiết, thanh cao.
Có họa sĩ vẽ bàn tay nâng đỡ bánh xe Pháp ở trung tâm có chữ Vạn, ư muốn nói
Phật Pháp cao quư, cần đưa tay đón nhận một cách cung kính, trọng vọng.
Tóm lại, bánh xe Pháp "Pháp Luân" là tượng trưng cho Pháp của Đức Phật, mà
Pháp th́ không h́nh, không tướng, sau này do các họa sĩ, nghệ sĩ tạo ra, tùy
theo sự rung cảm của tâm linh, có thể có những h́nh tướng khác nhau, nhưng ư
nghĩa của Bánh Xe Pháp th́ rất cao siêu đưa người tu từ Phàm lên Thánh, từ
địa ngục khổ đau tới Niết-Bàn, an lạc, chứ không phải là bánh xe luân hồi,
đưa chúng sanh trôi giạt trong sáu nẻo luân hồi. Bánh xe Pháp đưa chúng sanh
ra khỏi luân hồi, thoát cảnh trầm luân, nếu hiểu là bánh xe luân hồi th́
không đúng với ư nghĩa cao siêu vượt bực của Phật Pháp, có công năng nhiệm
mầu cứu độ chúng sanh.
Trong kinh Phật có thí dụ: Người què nương vào chiếc xe lăn mà di chuyển xa
được, chúng sanh nương nhờ Pháp Phật mà tiến về Giác Ngộ và Giải Thoát.
Gần đây, trên báo chí, sách vở, trang internet, người ta dùng lẫn lộn hai
loại biểu tượng bánh xe Pháp.
1. Loại đầu theo như h́nh bên:
Những h́nh này chính là h́nh cái bánh lái tầu (tiếng Anh là helm, hay tiếng
Pháp là barre), cũng có trục quay và các gọng, nhưng ở đầu gọng th́ có nhửng
mấu để người ta nắm tay vào đó mà xoay chuyển, lái tầu buồm. Trong khi lái
tầu th́ cái bánh lái này nó chỉ xoay một vài ṿng mà thôi, khi th́ theo
chiều phải, khi th́ theo chiều trái, nó không có xoay chuyển liên tiếp theo
một chiều như cái bánh xe (xa luân) của cỗ xe.
Loại bánh lái tầu này chỉ mới phát minh ra từ thế kỷ thứ 10, khi người
phương Tây dùng tầu buồm đi giao thương với các nước khác đồng thời t́m kiếm
thuộc địa. Các tầu buồm của Á Châu không có cái loại bánh lái này.
H́nh bánh lái tầu này cũng là một biểu tượng đẹp mà người phương Tây thường
dùng để tượng trưng cho sự lănh đạo. Trong tiếng Anh , danh từ là at the
helm of the country có nghĩa là trong vị trí lănh đạo dất nuớc; danh từ
tiếng Anh take helm hay tiếng Pháp prendre la barre có nghĩa nắm vị trí lănh
đạo.
Trong những thập niên qua, người ta thấy các trang web của PG Tây Tạng hay
tiểu thừa đă dùng biểu tượng đẹp này, nhất là những trang giảng về Phật Pháp
bằng tiếng Anh v́ nó có vẻ thích hợp và thông dụng với người Tây Phương.
Thiết nghĩ nếu người ta dùng loại bánh xe này làm biểu tượng Pháp Luân trong
đạo Phật th́ ư nghĩa sẽ khác đi. Mang một biểu tượng của sự lănh đạo thay
vào ư nghĩa chuyển động Pháp không ngừng như đă nói ở phía trên, th́ thật là
sai lầm. Nhất là người Tây Phương dễ có ấn tượng sai với ư nghĩa nguyên thủy
của nó.
2. Loại thứ hai như h́nh bên
H́nh bên mới chính là cái bánh xe của cổ xe thời xưa, có nhiều gọng xe. Về
phương diện kỹ thuật nếu ta vẽ đủ cả 12 cái gọng xe tượng trưng cho thập nhị
nhân duyên th́ nó dày đặc nhiều quá mất mỹ thuật nên người ta vẽ dản dị c̣n
có tám hay sáu gọng mà thôi. Đă là bánh xe (xa luân) gắn vào cỗ xe th́ bên
vành xe không thể có các cái núm tay cầm nữa, như bánh xe lái tầu (helm
wheel). H́nh này mới là tượng trưng cho bánh xe Pháp có ghi trên trụ đá của
Vua A Dục, và ngày nay nước Ấn Độ cũng lấy cái bánh xe này là quốc hiệu và
có in trên lá quốc kỳ.
Nay xin viết bài này kêu gọi các vị làm ấn loát, làm trang web nên thận
trọng trong việc chọn dùng biều tượng Pháp Luân của Phật Giáo cho đúng cách,
không nên dùng bánh xe lái tầu (helm wheel) làm biểu tượng cho Pháp Luân.
Cư Sĩ Minh Tâm
|
